Kugcine ukubuyekezwa ngoJulayi 20, 2021
Izikhulu Zangaphambili ZaseNigeria - I-Abuja ibilokhu inhloko-dolobha yaseNigeria kusukela ngo-1991, kodwa ngaphambi kwalokho, kube nezinye izihloko ezisemthethweni nezingekho emthethweni. Lesi sihloko siqukethe uhlu lwezindawo ezinjalo, ezihlelwa ngokwezifunda kanye nedethi. Funda konke.
I-Lagos yayiyinhloko-dolobha yokuqala esemthethweni yaseNigeria ngaphambi kokuba inhloko-dolobha ithuthelwe e-Abuja. Bona ezinye izifundazwe ezithi bezingosonhlamvukazi nokuthi kungani.
Okuqukethwe
Izikhulu Zangaphambili ZaseNigeria

ICalabar inhloko-dolobha yesifunda saseCross River, eNigeria kanye nenhloko-dolobha yezokuvakasha yaseNigeria. Leli dolobha ekuqaleni laqanjwa ngokuthi i-Akwa Akpa, e-Efik, kodwa laqanjwa kabusha ngesikhathi sokuhweba ngezigqila e-Atlantic. Le ndawo yaba nokuxhumana kokuqala nabaseYurophu njengoba yayiyichweba elikhulu lamazwe ngamazwe ekuthuthweni kwamafutha esundu nezigqila zase-Afrika. Yaqanjwa ngokuthi iCalabar ngabaseSpain.
NgoSepthemba 10, 1884, iNgilandi yasayina iSivumelwano Sokuvikela neNkosi kanye neziNduna zika-Akwa Akpa, ezaziwa ngabaseYurophu ngokuthi i-Old Calabar, zilawula yonke indawo yaseCalabar.
ICalabar ithathwa njengenhlokodolobha yokuqala ye Nigeria ngoba yasebenza njengenhloko-dolobha yokuqala yeSouthern Protectorate, i-Oil River Protectorate, kanye neNiger Coast Protectorate. Lokhu kwaze kwaba ngasekupheleni kwekhulu leshumi nesishiyagalolunye, lapho isikhungo sokuphatha se-Southern Protectorate sithuthelwa eLagos ngo-1906.
Ngemva kokuba iLagos isebenze njengenhloko-dolobha yaseNigeria iminyaka eminingi, ngisho nangemva kokuhlanganiswa nokuzimela, ukuhlukana ngokwenkolo nangokobuzwe kwabangela ukuba uhulumeni waseNigeria aqale ukufuna inhloko-dolobha eyayibonakala ingathathi hlangothi kuzo zonke izinhlanga ezinkulu futhi iseduze nezifunda zaseNigeria. ILagos nayo yayisigcwala kakhulu.
I-Abuja, ngaleso sikhathi eyabe inguSuleja, yakhethwa njengenhloko-dolobha yaseNigeria ekuqaleni kwawo-1970 njengoba isho ubumbano lwesizwe. Ngo-1991, ngemva kokwakhiwa kwezakhiwo eziyisisekelo, i-Abuja yamenyezelwa njengenhloko-dolobha yaseNigeria.
Amanye Osonhlamvukazi Abangekho emthethweni
ICalabar njengenhloko-dolobha yokuqala yaseNigeria nokho impikiswano enkulu. I-Asaba neLokoja nazo kuthiwa ziyizinhloko-dolobha ezingekho emthethweni zaseNigeria.
I-Asaba, inhloko-dolobha yamanje yesifunda saseDelta, kukholakala ukuthi yilapho amakhosi angamakoloni aseBrithani aqala khona ukuphatha. Kulapho futhi iBritish Royal Niger Company yakhetha ukubamba izivumelwano zayo ngaphambi kokufakwa. I-Lokoja, inhloko-dolobha yamanje yesifunda sase-Kogi, yilapho uMbusi-jikelele wokuqala waseNigeria, u-Lord Frederick Lugard, abusa khona, ngemva kokuba izivikelo eziseNingizimu kanye nezivikelo zaseNyakatho zihlanganiswa ukuze zenze iNigeria eyodwa. Yilapho futhi uLady Flora Shaw aqhamuka khona negama elithi Nigeria.