Kugcine ukubuyekezwa ngoJanuwari 16, 2023

Ingabe unesithakazelo ezinkondlweni futhi ufuna ukuthi zibhalwa kanjani? Ukubhala izinkondlo ezinhle kungaba inselele emangalisayo, futhi ngezinye izikhathi ukuzama nje ukukuthola kungase kukhathaze. Nokho, kunezinhlobo eziningi ezihlukene zezinkondlo, futhi eziningi zinemithetho embalwa kakhulu. Okufanele ukwenze ukukhetha isitayela osithandayo futhi uvumele ubuhlakani bakho bugijime!
Okuqukethwe
12 Izinhlobo Ezihlukene Zezinkondlo
Ngezansi kunohlu lwezinye zezinhlobo ezivame kakhulu zezinkondlo, izici zazo eziyinhloko, nezibonelo ezidumile zazo ngayinye.
Ungase ukhethe ukufunda izinhlobo ezithile zezinkondlo, kuyilapho kwezinye izinhlobo ungase ujabulele ukubhala ezakho! Zijwayeze nalezi zitayela ezahlukene futhi ubone ukuthi zikhona yini ezivusa umcabango wakho.
1. Sonnethi
Ama-Sonethi ayafana ne-Shakespeare, kodwa empeleni kunezinhlobo ezimbili ezihlukene zaleli fomu elidumile lenkondlo. Njengoba yasungulwa ngekhulu le-13 leminyaka e-Italy, i-sonnet ngokuvamile ikhuluma ngothando futhi inezinhlobo ezimbili ezifanayo: iPetrarchan (eqanjwe ngodokotela wayo odumile, imbongi uPetrarch) kanye neShakespearean (eyaziwa nangokuthi i-sonnet yesiNgisi). Uhlobo ngalunye luqukethe imigqa engu-14 kodwa luza nesethi yalo yemithetho.
I-Petrarchan Sonnet
Izimpawu Nemithetho:
- 2 iziqephu
- Yethula impikiswano, ukuqaphela, noma umbuzo emigqeni eyi-8 yokuqala
- Vula (noma “i-volta”) phakathi komugqa wesi-8 nowesi-9
- Isigaba sesibili siphendula umbuzo noma udaba olubuzwe ekuqaleni
- I-Rhyme Scheme: ABBA, ABBA, CDECDE
Shakespearean Sonnet
- 3 quatrains (4 imigqa ngayinye) kanye couplet (2 imigqa)
- Izithandani ngokuvamile zakha isiphetho
- Isikimu semvumelwano: ABAB, CDCD, EFEF, GG
Isibonelo seSonnet
I-Sonnet kaShakespeare 130
Amehlo enkosikazi yami ayilutho njengelanga;
Ikhorali libomvu kakhulu kunezindebe zakhe ezibomvu;
Uma iqhwa limhlophe, kungani-ke amabele akhe esele;
Uma izinwele ziyizintambo, kumila izintambo ezimnyama ekhanda lakhe.
Ngibone ama-roses damask'd, abomvu namhlophe,
Kodwa angiwaboni ama roses anjalo ezihlathini zakhe;
Futhi kwamanye amakha kukhona injabulo eyengeziwe
Kunomoya ophuma kunkosikazi wami.
Ngiyathanda ukumuzwa ekhuluma, kodwa ngiyazi kahle
Ukuthi umculo unomsindo ojabulisa kakhulu;
Ngiyavuma ukuthi angikaze ngibone unkulunkulukazi ehamba;
Inkosikazi yami, lapho ihamba, inyathela phansi;
Kodwa-ke, ngezulu, ngicabanga ukuthi uthando lwami luyivelakancane
Njenganoma yimuphi wayeqamba amanga ngokuqhathanisa okungamanga.
2. Villanelle
I-Villanelles inemithetho eqondile kakhulu kunamasonnethi. Ngenhlanhla, imigqa eminingi iyimpinda, kodwa lokhu kusho ukuthi kuzodingeka uqikelele ukwenza leyo migqa ibe nenjongo.
Izimpawu Nemithetho ye-Villanelle
- Imigqa ye-19
- Izigaba ezi-5 zemigqa emi-3 sisinye
- Isitanza esi-1 sokuvala semigqa emi-4
- I-Rhyme scheme: ABA, ABA, ABA, ABA, ABA, ABAA
- Umugqa woku-1 uphinda emgqeni wesi-6, we-12, nowe-18
- Umugqa woku-3 uphinda emgqeni wesi-9, we-15, nowe-19
Izibonelo zeVillanelles
"Ukuvuka" nguTheodore Roethke
"Ungangeni ngobumnene kulobo busuku obuhle" nguDylan Thomas
3. Haiku
Ungase ukhumbule ukubhala ezimbalwa zalezi emuva esikoleni sebanga, ngoba lezi zinkondlo azifushane nje kuphela, kodwa zingaba mnandi kakhulu ukuzibhala.
I-haiku yavela eJapane ngekhulu le-17. Nakuba ngokuvamile zibhekisela emvelweni, okuwukuphela komthetho wangempela osebenza enanini lamagama emgqeni ngamunye, ukuze ukwazi ukuvumela umcabango wakho ugijime ngaleli.
Izimpawu Nemithetho ye-Haiku
- Imigqa ye-3
- Umugqa woku-1 uqukethe ama-syllables angu-5
- Umugqa woku-2 uqukethe ama-syllables angu-7
- Umugqa woku-3 uqukethe ama-syllables angu-5
Isibonelo se-Haiku
Matsuo Bashō, “NgeThempeli Elidala”:
Ngasethempelini elidala,
izimbali zamapentshisi;
indoda inyathela ilayisi.
4. Izinkondlo Ekphrastic
Izinkondlo ze-Ekphrastic azinayo ngempela imithetho ethile, kodwa zikhuluma ngomunye umsebenzi wobuciko.
I-Ekphrasis isuka egameni lesiGreki elisho “incazelo,” futhi yilokho kanye okufanele kwenziwe yile nkondlo: chaza ngokucacile umdwebo, umfanekiso, isithombe, noma indaba. Esinye isibonelo esidumile sitholakala kuyi- Iliad, lapho uHomer ebhekisela khona ngesihlangu sika-Achilles.
Izibonelo Zenkondlo Ye-Ekphrastic
Tyehimba Jess, “Hagari Ehlane”
URebecca Wolff, "Ekphrastic"
5. Izinkondlo Eziwukhonkolo
Izinkondlo eziphathekayo zenzelwe ukuthatha isimo noma isimo esithile ekhasini. Izimbongi zingashintsha izikhala noma isakhiwo ukuze zigcizelele ingqikithi noma into ebalulekile embhalweni, noma ngezinye izikhathi zingathatha isimo sangempela sezihloko zazo.
Isibonelo Sezinkondlo Eziwukhonkolo
"I-altare" likaGeorge Herbert lalihloselwe ukufana ne-altare lesonto:
I-altare eliphukile, Nkosi, inceku yakho ilimisa,
Yenziwe ngenhliziyo futhi ihlanganiswe ngezinyembezi;
ozingxenye zakho zinjengokwakhiwa kwesandla sakho;
Alikho ithuluzi lesisebenzi elike lathinta ngendlela efanayo.
INHLIZIYO yodwa
Itshe elinjalo,
Njengoba lutho kodwa
Amandla akho ayanqamula.
Ngakho-ke ingxenye ngayinye
Wenhliziyo yami elukhuni
Ihlangana kulo hlaka
Ukudumisa igama lakho.
Ukuthi uma ngithola ithuba lokuthi ngithule,
Lamatshe okukudumisa angase angayeki.
O, umhlatshelo wakho obusisiwe mawube ngowami,
Futhi ungcwelise leli altare libe ngelakho.
6. Elegy
I-elegy ingolunye uhlobo lwenkondlo entula imithetho ethile, kodwa ngokuvamile ibhalwa ngokulila ngemva kokufa. Angabhalelwa umuntu othile, noma aphathe indaba yokulahlekelwa ngokujwayelekile.
Isibonelo se-Elegy
Isibonelo esisodwa esidumile se-elegy nguWalt Whitman's "O Captain, My Captain," uWhitman abhala ngemva kokubulawa kuka-Abraham Lincoln:
O Kapteni! Kapteni wami! sukuma uzwe izinsimbi;
Sukuma - kuwe ifulegi lijikijelwa - kuwe ama-bugle trills;
Kuwe izixha zezimbali nemigexo enemichilo—kuwe ugu luyaphithizela;
Babiza wena, inqwaba enyakazayo, ubuso babo obulangazela buphenduka;
Nangu ukapteni! ubaba othandekayo!
Le ingalo ingaphansi kwekhanda lakho;
Kuyiphupho elithile ukuthi emphemeni,
Ugodole wafa.
UKaputeni wami akaphenduli, izindebe zakhe ziphaphathekile futhi zimile;
Ubaba akayizwa ingalo yami, akanayo inhliziyo noma intando;
Umkhumbi uphephe nge-anchor'd futhi uzwakala, uhambo lwawo luvaliwe lwenziwa;
Kusukela ohambweni olwesabekayo, umkhumbi womnqobi, ufika nento iwine;
Jabula, O ogwini, futhi ukhale, O izinsimbi!
Kepha mina, nginyathela ngokudabukisayo,
Hamba edekhi ukapteni wami uqamba amanga,
Babanda bawa futhi bafa.
7. I-Epigram
Ama-Epigram amafushane, ahlakaniphile, futhi avame ukubhuqa izinkondlo ezivame ukuthatha isimo se-couplet noma i-quatrain (imigqa emi-2-4 ubude).
Isibonelo se-Epigram
Isibonelo salokhu kuhlakanipha sinikezwe uSamuel Taylor Coleridge:
Mnumzane, ngiyawuvuma umthetho wakho jikelele,
Ukuthi zonke izimbongi ziyisiwula,
Kodwa wena ngokwakho ungakhonza ukukubonisa,
Ukuthi zonke iziwula aziyona imbongi.
Ama-epigram awagcini nje ezinkondlweni. Zibuye zisetshenziswe ngokujwayelekile njengezinto zokubhala kanye nezinkulumo. Amazwi kaJohn F. Kennedy adumile athi, “Isintu kumelwe siqede impi, noma impi iyosiqeda isintu” ingesinye sezibonelo ezinjalo.
8. Limerick
Amalimerikhi yizinkondlo ezihlekisayo ezinesigqi esigqame kakhulu. Isihloko sabo kwesinye isikhathi siluhlaza, kodwa ngaso sonke isikhathi siklanyelwe ukunikeza ukuhleka.
Izimpawu Nemithetho ye-Limerick
- Imigqa ye-5
- Imigqa emi-2 emide (imvamisa ama-syllables angu-7-10)
- 2 imigqa emifushane (imvamisa ama-syllables angu-5-7)
- Umugqa wokuvala ongu-1 wokuletha ihlaya ekhaya (amalunga angu-7-10)
- Isikimu semvumelwano: AABBA
Izibonelo ze-Limericks
Kwake kwaba khona ikhehla laseNantucket
Ubani owayegcina yonke imali yakhe ebhakedeni
Indodakazi yakhe, okuthiwa uNan,
Ugijime nendoda,
Ngokuqondene nebhakede, iNantucket.
-Ongaziwa
Inyoni emangalisayo ivuba,
Isikweletu sakhe singabamba ngaphezu kwebeli-can yakhe.
Angawufaka emlonyeni wakhe
Ukudla okwanele isonto lonke
Kodwa ngiyalahlwa uma ngibona ukuthi i-heli-can.
— UDixon Lanier Merritt
9. Ibhola
Ama-Ballads ngokuvamile athatha indlela yokulandisa ukuze asitshele izindaba. Zivame ukuhlelwa ngama-quatrains, kodwa ifomu likhululekile ngokwanele ukuthi ababhali bangalishintsha kalula.
Izimpawu Nemithetho ye-Ballad
- Ngokuvamile ihlelwa ngamaqembu emigqa emi-4
- Isikimu semvumelwano: ABAB noma i-ABCB
Izibonelo zama-Ballads
"Annabel Lee" ka-Edgar Allan Poe (izigaba ezimbili zokuqala):
Kwakuyiminyaka eminingi futhi eminingi edlule,
Embusweni ngasolwandle.
Ukuthi kwakuhlala intombi khona ongayazi
Ngegama lika-Annabel Lee;
Futhi le ntombi yayiphila ingenawo omunye umcabango
Kunokuthanda nokuthandwa yimi.
Ngangiyingane futhi wayeyingane,
Kulo mbuso ngasolwandle,
Kepha sathanda ngothando olwalungaphezu kothando—
Mina no-Annabel Lee wami—
Ngothando amaserafi aseZulwini anamaphiko
Simkhanuke nami.
Ezinye izingoma zilingana nencazelo ye-ballad futhi zidlulisiwe namuhla. Bona lesi siqephu sengoma ye-Irish ethi “Danny Boy”:
Oh Danny mfana, amapayipi, amapayipi ayabiza
Kusukela eGlen kuya eGlen, futhi phansi ohlangothini lwentaba
Ihlobo lihambile, futhi zonke izimbali ziyafa
'Nguwe, kufanele uhambe futhi kufanele ngihambe.
10. I-Epitaph
I-epitaph ifana ne-elegy, imfushane kuphela. Ama-Epitaphs avame ukuvela kumatshe amathuna, kodwa angaba namahlaya. Ayikho imithetho eqondile yama-epitaphs noma izikimu zawo zemvumelwano.
Izibonelo zama-Epitaphs
Kusuka ku-gravestone kaWilliam Shakespeare:
Umngane omuhle kaJesu beka,
Ukumba uthuli olufakwe lapha.
Ubusisiwe umuntu oyeka lawa matshe.
Futhi makaqalekiswe onyakaza ngamathambo.
"I-Epitaph" ka-Edna St. Vincent Millay
Unganqwabelani kulesi siduli
Ama-roses ayewathanda kakhulu:
Kungani umdida ngama roses,
Ukuthi akaboni noma ahoge?
Ujabule lapho elele khona
Enothuli emehlweni akhe.
11. Ode
Ama-Odes akhuluma nomuntu othile, into, noma umcimbi. I-ode kukholakala ukuthi yasungulwa amaGreki asendulo, ayezocula ama-odes awo. Ama-odes esimanje alandela iphethini engajwayelekile futhi awadingeki ukuthi enze imvumelwano.
Isibonelo se-Ode
"Ode to the West Wind" nguPercy Bysshe Shelley
Hlakaza, njengokuthi uvela eziko unextinguish'd
Umlotha nezinhlansi, amazwi ami phakathi kwesintu!
Dlula ezindebeni zami emhlabeni ongawaken'd
Icilongo lesiprofetho! Umoya,
Uma kufika ubusika, ingabe iNtwasahlobo ingasala ngemuva kakhulu?
12. Ivesi Elikhululekile
Ivesi elikhululekile yilo kanye elisho igama layo. Ayikho imithetho, futhi ababhali bangenza noma yini abayithandayo: ukwenza imvumelwano noma cha, ukusungula noma yisiphi isigqi. Ivesi lamahhala livame ukusetshenziswa ezinkondlweni zanamuhla.
Isibonelo Senkondlo Yevesi Elikhululekile
"Isicabucabu Sesiguli Esingenamsindo" nguWalt Whitman
Isicabucabu esingenamsindo,
Ngimake lapho ku-promontory encane yayimi yodwa,
U-Mark'd indlela yokuhlola indawo ezungezile engenamuntu,
Yakhipha imicu, imicu, imicu, iphuma ngokwayo,
Uhlale uwaqaqa, ulokhu uwasheshisa ngokungakhathali.
Nawe O mphefumulo wami lapho omi khona,
Izungezwe, ihlukanisiwe, olwandle olungenakulinganiswa lwesikhala,
Ukuzindla ngokungaphezi, ukuzama, ukujikijela, ukufuna izinhlaka zokuzixhuma,
Kuze kube ibhuloho uzodinga ukwakhiwa, kuze kubambe ihange le-ductile,
Kuze kube ucu lwe-gossamer oyiphonsa kwenye indawo, O mphefumulo wami.
Ibhalwa Kanjani Inkondlo
Izinkondlo zingaba yindawo enhle yokuveza imizwa yakho nokubeka lokho okuhlangenwe nakho ngamagama.
Ngeshwa, umcabango nje wokuhlala phansi ubhale inkondlo ungethusa kakhulu, yingakho abambalwa bethu bezama ngempela.
Sivumela lezo zikhathi ezincane zansuku zonke zokukhuthazwa zidlule, singaziniki ithuba lokuba amagama aphila phakade.
Kodwa uma usufunde izisekelo ezimbalwa zezinkondlo, uzothola ukuthi ngokuzijwayeza noma ubani angaba yimbongi.
Cishe ngeke kube lula ekuqaleni, futhi ungase ungakuthandi ngisho nokuningi kwalokho okubhalayo—kodwa ngisho noma okubi kakhulu, uzoba nesisekelo esihle kakhulu ongakha kuso amakhono akho.
Amathiphu okubhala Izinkondlo
Yize ingekho ifomula ephelele yenkondlo enhle, lezi zinyathelo eziyishumi zingakusiza ukuthi uqale kahle.
1. Thola Ugqozi Kokujwayelekile
Uma ufuna ukuzama isandla sakho ngezinkondlo kodwa ungaqiniseki ukuthi uzobhala ngani, ungakhathazeki.
Njenganoma yiluphi uhlobo lokubhala lokusungula, akudingekile ukuthi ubheke ukude kakhulu kunezindawo, izinto, nabantu osempilweni yakho yansuku zonke ukuze uthole ugqozi.
Ungabhala mayelana negceke lakho, usuku olwandle, inkumbulo kamama wakho-izinketho zakho azipheli, futhi azikho izifundo "ezingalungile".
Okubalulekile ukuthi isihloko sakho sifinyeleleke kumfundi. Thola okuthile okuphathelene nomhlaba wonke—into noma ubani angahlobana nayo noma ayiqonde—bese wenza ubuciko bokudala kukho.
2. Yazi Inhloso Yakho
Zibuze ukuthi kungani ubhala inkondlo. Ingabe ukuthwebula umzuzu okhethekile ingunaphakade? Ukuchaza ubuhle bemvelo, noma ingqikithi yomuntu? Ingabe ufuna ukwenza abafundi bahleke, bakhale, bacabange, noma bazizwe bekhuthazekile?
Nquma inhloso ecacile ngaphambi kokuthi uqale okusalungiswa kwakho kokuqala. Gcina umgomo wakho engqondweni njengoba uqamba ivesi ngalinye—wonke umugqa owubhalayo kufanele ufeze injongo eyinhloko yenkondlo.
Ukuba nomgomo ocacile kuzokusiza futhi ukuthi unqume ukuthi yiziphi izithombe namathuluzi okubhala angafanela kangcono inkondlo yakho.
3. Thuthukisa Izithombe Eziqinile
Cishe uzwile ngokubaluleka kokubonisa, kunokuba utshele, ezincwadini. Umqondo ofanayo uyasebenza nasezinkondlweni.
Kunokuba utshele abafundi bakho mayelana nomzuzwana noma ulwazi, babonise ngokusebenzisa izithombe ezinemininingwane. Benze bazizwe sengathi basanda kungena nawe endaweni futhi bayakwazi ukuzibonela yonke into.
Sebenzisa izichazi ezicacile ukuze uhehe izinzwa zabafundi. Ungayi ngqo esithombeni esikhulu noma umuzwa ojwayelekile ofuna ukuwuveza—chaza ukuthi into ethile izwakala kanjani, iphunga, imisindo, noma okuthandayo ukuze usize ufike lapho.
Futhi khumbula ukuthi ngegama ngalinye kuza ithuba lokwengeza incazelo. Ungafunda ezinye zezimpawu ezivame kakhulu ezincwadini ukuze ukhethe izithombe ezizoletha ukujula okwengeziwe enkondlweni yakho.
4. Sebenzisa Izingathekiso nezifaniso
Izingathekiso nezifaniso izindlela ezimbili zokudala izithombe ekubhaleni kwakho ngaphandle kokuvele ufake ohlwini izichasiso.
Izingathekiso zingase zibe izinkondlo ngokwazo, njengoba ziqhathanisa ngokuqondile izinto ezimbili ezingafani.
Inkulumo ethi “uthando luyinkundla yempi” iyisibonelo sesingathekiso.
Nokho, uma sithi “uthando lufana nenkundla yempi,” siyobe sikhuluma ngesifaniso, esiqhathanisa izinto ezimbili sisebenzisa amagama anjengokuthi “njenga” noma “njenga”.
Womabili angamathuluzi awusizo angasiza izinkondlo zakho zidwebe iziqhathaniso futhi enze iziphakamiso zokujula okwengeziwe.
5. Gwema Ama-Clichés
I-cliché ibinzana noma umcabango osetshenziswe ngokweqile futhi ohluleka ukunikeza umcabango wokuqala.
Nakuba izifaniso nezingathekiso zingamathuluzi awusizo ngendlela emangalisayo, ezinye seziphenduke ama-clichés.
Ngokwesibonelo:
Ngaphandle kwezibuko zakhe, uVelma wayeyimpumputhe njengelulwane.
Lapho elambile, uDavide wayedla njengengulube.
Kodwa ama-clichés awagcini nje emishwaneni esetshenziswe ngokweqile. Kungenzeka ukuthi uqaphele ukuthi amafilimu amaningi noma izincwadi ziphinda izingqikithi ezikhathele osuvele uzibone izikhathi eziningi. Zama ukuthi ungenzi okufanayo ezinkondlweni zakho.
Ukuze ugweme ama-clichés, bhala ngalokho ongakwenza kuphela. Xoxani ngohlu lwemibono esekelwe kokuhlangenwe nakho kwakho, noma izihloko ozizwa uqine kakhulu ngazo.
Uma ukwazi ukubeka imizwa yakho noma ulwazi lwakho emagameni ngaphandle kokusebenzisa kabusha imishwana yokusika amakhukhi noma amatimu, yilokho okufanele ubhale ngakho.
6. Sebenzisa Ulimi Oluphathekayo
Amagama aphathekayo achaza izinto esingazizwa noma esizizwayo, kuyilapho ulimi olungacacile luchaza imiqondo noma imizwa.
Inkinga ngolimi olungaqondakali ukuthi imiqondo eminingi noma imizwa inezincazelo ezahlukene kubantu abahlukene.
Ngokwesibonelo, umusho othi “uSara wajabula ngokuthi bekuwusuku oluhle” unamagama angabonakali.
Luyini usuku oluhle? Uma kubuzwa ngayedwa, ngamunye wethu anganikeza incazelo ehlukile.
Isibonelo esibambekayo singaba:
Inhliziyo kaSarah yayifudumele ngenxa yenjabulo ngoba ngemva kobusika obude, ilanga lase likhipha umkhovu etsheni, izinyoni zikhuluma ngezandla, nomoya wasolwandle umphulula ubuso bakhe.
Emshweni ongenhla, abafundi bazothola umbono ocace kakhudlwana wokuthi “usuku oluhle” luka-Sarah lubukeka kanjani. Ngenxa yemininingwane yezinzwa, bangakwazi futhi ukucabanga ngalokho akubonayo, akuzwayo, nakuzwayo.
7. Hlela iMinimalism
Enkondlweni, igama ngalinye kufanele libaluleke. Uma usubhale okusalungiswa kokuqala, buyela emuva futhi usike noma imaphi amagama noma imishwana engabambi iqhaza kumgomo wakho wasekuqaleni.
Uma ungakwazi ukuqeda igama ngaphandle kokulahlekelwa imizwa noma incazelo ngemuva kwenkondlo yakho, lelo gama alidingekile.
Sishilo ukuthi umfanekiso nolimi olucacile kubalulekile ezinkondlweni ezinhle—kodwa ngezinye izikhathi kulula ukuthatheka ngezichasiso eziwubukhazikhazi.
Hlubula inkondlo yakho ibe ngamagama abaluleke kakhulu. Ukuchaza akusho ukungeza i-fluff elahlwayo.
8. Buyekeza
Uma usunohlaka lokuqala, beka inkondlo yakho eceleni izinsuku ezimbalwa ngaphambi kokuba ubuyele kuyo.
(Uma uchitha izinsuku uhlolisisa imisho embalwa efanayo ngokuphindaphindiwe, ungase uphuthelwe okuthile okubalulekile, noma ulahlekelwe umbono wesithombe esikhulu.)
Ngamehlo amasha, bheka noma yini engase idide noma kube nzima ukuyilandela kubafundi bakho. Khumbula ukuthi ababona abafundi abacabangayo, ngakho-ke ngenxa yokuthi okuthile kucacile kuwe akusho ukuthi kuzobonakala kubo bonke abanye.
Zama ukufunda inkondlo yakho uphimisele ukuze ubone ukuthi igeleza ngendlela obuhlosile, noma mhlawumbe uvumele umngane ayifunde futhi anikeze impendulo. Zinike isikhathi esiningi osidingayo sohlelo lokubukeza—izinkondlo ezinhle yinto engeke ijahe.
9. Yephula Imithetho
Bambalwa kakhulu abantu abagqamayo ngokwanele ukuba bayenze imbongi (noma okunye okuningi endaweni yobuciko nemibhalo) ngokwenza lokho okwenziwa yiwo wonke umuntu. Bambalwa kakhulu abantu abaphuma ngempumelelo ukuzimaketha ngokulandela yonke imithetho eyisisekelo ngaso sonke isikhathi.
Kuwo wonke umsebenzi wakho wezinkondlo, yephula imithetho. Shaya imihlangano. Amathe ebusweni benkambiso. Hamba amantongomane. Iningi lalezi zivivinyo zizowela phansi, kodwa ezimbalwa zingakusiza wenze igama lakho. Yiqiniso, okokuqala kufanele wazi yonke imithetho ebandayo. Uma kungenjalo ngeke wazi ukuthi yimiphi imithetho okufanele uyiphule, nokuthi ungayiphula kanjani kangcono.
10. Bhala Ngokungesabi
Izinkondlo ezinhle kakhulu zisho izinto abantu abesaba ukuzisho, futhi zihlola imizwa iningi lethu elifuna ukuzenza sengathi alikho.
Izinkondlo zakho ezihamba phambili zizofika uma ukhuluma ngezihloko, ukuzizwisa, izitayela, nezindikimba ezikwethusayo. Lokho kuyiqiniso kuzo zonke izinhlobo zokubhala, kodwa ikakhulukazi ezinkondlo. Kuyindlela owenza ngayo lelo gama elincane lamagama libe namandla futhi liphoqelele.
Ungesabi ukwehluleka. Izimbongi eziningi azilokothi “zihambe zifuna lokho” ngoba zesaba ukuthi zizophuthelwa ukudubula kwazo. Khohlwa lokho. Kungcono ukuzama wehluleke kunokuzikhukhumeza. Ngaphandle kwalokho, kwenza indaba emnandi. Noma ugqozi olukhulu lwenkondlo yakho elandelayo.