Ostatnia aktualizacja 16 stycznia 2023 r
Czy interesują Cię wiersze i szukasz sposobu na ich pisanie? Pisanie dobrej poezji może być niezwykle trudne, a czasem samo wymyślanie jej może być wyczerpujące. Istnieje jednak wiele różnych rodzajów wierszy, a wiele z nich ma bardzo niewiele zasad. Wszystko, co musisz zrobić, to wybrać styl, który Ci się podoba i pozwolić swojej kreatywności szaleć!
Spis treści
12 różnych typów wierszy
Poniżej znajduje się lista najpopularniejszych rodzajów poezji, ich głównych cech i znanych przykładów każdego z nich.
Być może wolisz czytać określone rodzaje wierszy, podczas gdy w przypadku innych możesz cieszyć się pisaniem własnych! Zapoznaj się z tymi różnymi stylami i zobacz, czy któryś pobudzi Twoją wyobraźnię.
1. Sonet
Sonety są praktycznie synonimem Szekspira, ale w rzeczywistości istnieją dwa różne rodzaje tej słynnej formy poetyckiej. Pochodzący z XIII-wiecznych Włoch sonet zwykle dotyczy miłości i ma dwie popularne formy: Petrarchan (nazwany na cześć słynnego praktykującego, poety Petrarki) i Szekspirowski (znany również jako sonet angielski). Każdy typ zawiera 13 linii, ale ma swój własny zestaw reguł.
Sonet Petrarki
Charakterystyka i zasady:
- 2 zwrotek
- Przedstawia argument, obserwację lub pytanie w pierwszych 8 wierszach
- Obróć (lub „volta”) pomiędzy 8. a 9. linią
- Druga zwrotka odpowiada na pytanie lub kwestię postawione w pierwszej
- Schemat rymów: ABBA, ABBA, CDECDE
Sonet Szekspirowski
- 3 czterowiersze (po 4 wersy) i dwuwiersz (2 wersy)
- Kuplet zwykle tworzy wniosek
- Schemat rymów: ABAB, CDCD, EFEF, GG
Przykład sonetu
Sonet Szekspira 130
Oczy mojej pani w niczym nie przypominają słońca;
Koral jest znacznie bardziej czerwony niż czerwień jej ust;
Jeśli śnieg jest biały, to dlaczego jej piersi są oschłe;
Jeśli włosy są drutami, czarne głowy rosną na jej głowie.
Widziałem róże adamaszkowe, czerwone i białe,
Ale takich róż nie widzę na jej policzkach;
A w niektórych perfumach jest więcej rozkoszy
Niż w oddechu, który cuchnie od mojej kochanki.
Uwielbiam słuchać, jak mówi, ale dobrze wiem
Ta muzyka ma o wiele przyjemniejszy dźwięk;
Przyznaję, że nigdy nie widziałem, jak bogini odchodzi;
Moja pani, gdy idzie, stąpa po ziemi:
A jednak z nieba uważam moją miłość za rzadką
Jak każdy, kogo przeczyła fałszywym porównaniem.
2. Villanelle
Villanelles mają jeszcze bardziej szczegółowe zasady niż sonety. Na szczęście wiele wersów to powtórzenia, ale oznacza to, że musisz zadbać o to, aby te wersety miały sens.
Charakterystyka i zasady Villanelle
- 19 linie
- 5 zwrotek po 3 linijki każda
- 1 zwrotka zamykająca złożona z 4 linijek
- Schemat rymów: ABA, ABA, ABA, ABA, ABA, ABAA
- Linia 1 powtarza się w liniach 6, 12 i 18
- Linia 3 powtarza się w liniach 9, 15 i 19
Przykłady Villanellesa
„Przebudzenie” Theodore’a Roethkego
„Nie wchodź łagodnie w tę dobrą noc” Dylana Thomasa
3.Haiku
Być może pamiętasz, jak napisałeś kilka z nich w szkole podstawowej, ponieważ nie tylko są one krótkie, ale ich pisanie może być bardzo zabawne.
Haiku powstało w XVII-wiecznej Japonii. Choć zazwyczaj nawiązują do natury, jedyną prawdziwą zasadą jest liczba sylab w każdym wersie, dlatego przy tym sylabie możesz puścić wodze fantazji.
Charakterystyka i zasady Haiku
- 3 linie
- Wiersz 1 zawiera 5 sylab
- Wiersz 2 zawiera 7 sylab
- Wiersz 3 zawiera 5 sylab
Przykład Haiku
Matsuo Bashō, „Przy starej świątyni”:
Przy starej świątyni,
kwiaty brzoskwini;
mężczyzna depczący ryż.
4. Wiersze ekfrastyczne
Wiersze ekfrastyczne tak naprawdę nie mają określonych reguł, ale mówią o innym dziele sztuki.
Ekphrasis pochodzi od greckiego słowa oznaczającego „opis” i właśnie to powinien robić ten wiersz: żywo opisywać obraz, posąg, fotografię lub historię. Jeden ze słynnych przykładów można znaleźć w Iliadzie, gdzie Homer nawiązuje do tarczy Achillesa.
Przykłady poezji ekfrastycznej
Tyehimba Jess, „Hagar na pustyni”
Rebecca Wolff, „Ekfrastyka”
5. Wiersze konkretne
Poezja konkretna ma na papierze przybrać określony kształt lub formę. Poeci mogą manipulować odstępami lub układem, aby podkreślić temat lub ważny element tekstu, ale czasami mogą przyjąć dosłowny kształt swoich bohaterów.
Przykład poezji konkretnej
„Ołtarz” Jerzego Herberta miał w założeniu przypominać ołtarz kościelny:
Zniszczony OŁTARZ, Panie, sługa Twój wznosi się,
Wykonane z serca i cementowane łzami;
Które części są takie, jak stworzyła twoja ręka;
Żadne narzędzie robotnika nie dotknęło tego samego.
Samo SERCE
Czy taki kamień
Jak nic ale
Twoja moc tnie.
Dlatego każda część
Mojego twardego serca
Spotyka się w tej ramce
Chwalić Twoje imię.
Że jeśli uda mi się zachować spokój,
Te kamienie, które Cię wychwalają, nie mogą ustać.
O, niech Twoja błogosławiona Ofiara będzie moja,
I poświęć ten OŁTARZ, aby był Twój.
6. Elegia
Elegia to kolejny rodzaj wiersza, któremu brakuje szczególnych zasad, ale zwykle jest pisany w żałobie po śmierci. Mogą być pisane dla konkretnej osoby lub traktują temat straty szerzej.
Przykład elegii
Jednym ze znanych przykładów elegii jest „O kapitanie, mój kapitanie” Walta Whitmana, który Whitman napisał po zabójstwie Abrahama Lincolna:
O kapitanie! Mój kapitan! wstańcie i usłyszcie dzwony;
Powstańcie — dla was flaga rzucona — dla was tryle hejnałów;
Dla ciebie bukiety i wianki ze wstążek, dla ciebie brzegi zatłoczone;
Wołają do ciebie, kołysząca się masa, ich chętne twarze odwracają się;
Tutaj kapitanie! drogi Ojcze!
To ramię pod twoją głową;
To jakiś sen, że na pokładzie,
Upadłeś zmarznięty i martwy.
Mój Kapitan nie odpowiada, usta ma blade i nieruchome;
Ojciec nie czuje mojego ramienia, nie ma pulsu ani woli;
Statek jest zakotwiczony cały i zdrowy, rejs zamknięty i zakończony;
Z straszliwej podróży przybywa zwycięski statek z wygranym przedmiotem;
Raduj się, brzegi, i dzwoń, dzwony!
Ale ja, żałobnym krokiem,
Chodź po pokładzie, kłamie mój kapitan,
Zmarznięty i martwy.
7. Fraszka
Fraszki to krótkie, dowcipne i często satyryczne wiersze, które zwykle mają formę dwuwiersza lub czterowiersza (długość 2-4 linijek).
Przykład fraszki
Przykład takiego dowcipu podaje Samuel Taylor Coleridge:
Panie, uznaję twoją ogólną zasadę,
Że każdy poeta jest głupcem,
Ale ty sam możesz to pokazać,
Że nie każdy głupiec jest poetą.
Fraszki nie dotyczą wyłącznie poezji. Są również powszechnie używane jako środki literackie i przemówienia. Słynny cytat Johna F. Kennedy'ego: „Ludzkość musi położyć kres wojnie, w przeciwnym razie wojna położy kres ludzkości” jest jednym z takich przykładów.
8. Limeryk
Limeryki to humorystyczne wiersze o wyraźniejszym rytmie. Ich tematyka jest czasami prymitywna, ale zawsze ma na celu wywołanie śmiechu.
Charakterystyka i zasady Limericku
- 5 linie
- 2 dłuższe wersy (zwykle 7-10 sylab)
- 2 krótsze wersy (zwykle 5-7 sylab)
- 1 linijka końcowa, która przybliża dowcip (7-10 sylab)
- Schemat rymów: AABBA
Przykłady limeryków
Był raz stary człowiek z Nantucket
Który trzymał całą swoją gotówkę w wiadrze?
Jego córka, zwana Nan,
Uciekł z mężczyzną,
A co do wiadra, Nantucket.
-Anonimowy
Cudownym ptakiem jest pelikan,
Jego rachunek może pomieścić więcej niż jego beli-kan.
Potrafi wziąć dziób
Jedzenie wystarczy na tydzień
Ale niech mnie diabli, jeśli zobaczę, jak heli-can.
—Dixon Lanier Merritt
9. Ballada
Ballady zwykle przybierają formę narracyjną, aby opowiedzieć nam historie. Często układają się one w czterowiersze, jednak forma jest na tyle luźna, że pisarze mogą ją łatwo modyfikować.
Charakterystyka i zasady ballad
- Zwykle rozmieszczone w grupach po 4 linie
- Schemat rymów: ABAB lub ABCB
Przykłady ballad
„Annabel Lee” Edgara Allana Poe (dwie pierwsze zwrotki):
To było wiele, wiele lat temu,
W królestwie nad morzem
że żyła tam dziewczyna, którą możesz znać,
Na imię Annabel Lee;
A ta dziewczyna żyła bez innej myśli
Niż kochać i być kochanym przeze mnie.
ja byłem dzieckiem, a ona dzieckiem,
W tym królestwie nad morzem
Ale kochaliśmy miłością, która była czymś więcej niż miłością –
Ja i moja Annabel Lee…
Z miłością skrzydlatych serafinów z Nieba
Pożądałem ją i mnie.
Niektóre utwory pasują do definicji ballady i zostały przekazane do dziś. Zobacz ten fragment irlandzkiej ballady „Danny Boy”:
Och, chłopcze, Danny, rury, rury wzywają
Od Glen do Glen i w dół zbocza góry
Lato minęło i wszystkie kwiaty więdną
To ty, musisz iść, a ja muszę poczekać.
10. Epitafium
Epitafium przypomina elegię, tylko jest krótsze. Epitafia powszechnie pojawiają się na nagrobkach, ale mogą też mieć charakter humorystyczny. Nie ma szczegółowych zasad dotyczących epitafiów ani ich schematów rymów.
Przykłady epitafiów
Z nagrobka Williama Szekspira:
Dobry przyjacielu, na litość boską, powstrzymaj się,
Aby kopać znajdujący się tutaj pył.
Błogosławiony człowiek, który oszczędza te kamienie,
I przeklęty ten, który porusza się po kościach.
„Epitafium” Edny St. Vincent Millay
Kupa nie na tym kopcu
Róże, które tak bardzo kochała:
Po co ją oszołomić różami,
Że nie widzi i nie czuje zapachu?
Jest szczęśliwa tam, gdzie leży
Z kurzem na oczach.
11. Oda
Ody odnoszą się do konkretnej osoby, rzeczy lub wydarzenia. Uważa się, że odę wymyślili starożytni Grecy, którzy śpiewali swoje ody. Współczesne ody mają nieregularny wzór i nie muszą się rymować.
Przykład Ody
„Oda do zachodniego wiatru” Percy’ego Bysshe Shelleya
Rozprosz się, jak z nieugaszonego paleniska
Popioły i iskry, moje słowa wśród ludzkości!
Bądź przez moje usta do nie przebudzonej ziemi
Trąba proroctwa! O Wietrze,
Jeśli nadejdzie zima, czy wiosna może być daleko w tyle?
12. Wolny werset
Wolny wiersz jest dokładnie tym, co sugeruje jego nazwa. Nie ma żadnych zasad, a pisarze mogą robić, co im się podoba: rymować się lub nie, ustalać dowolny rytm. We współczesnej poezji często używa się wiersza wolnego.
Przykład darmowego wiersza
„Bezgłośny pająk pacjenta” Walta Whitmana
Bezgłośny, cierpliwy pająk,
Zaznaczyłem miejsce na małym cyplu, gdzie stał odosobniony,
Mark'd jak zwiedzać puste rozległe otoczenie,
Wystrzeliło z siebie włókno, włókno, włókno,
Ciągle je rozwijając, niestrudzenie je przyspieszając.
I ty, duszo moja, tam gdzie stoisz,
Otoczony, oderwany, w niezmierzonych oceanach przestrzeni,
Nieustannie rozmyślając, wyruszając, rzucając, szukając sfer, które je połączą,
Aż do mostu, który trzeba będzie uformować, aż plastyczna kotwica wytrzyma,
Dopóki nić pajęczyny, którą rzucisz, złapie się gdzieś, o duszo moja.
Jak napisać wiersz
Poezja może być wspaniałym sposobem na wyrażenie swoich uczuć i ujęcie tych doświadczeń w słowa.
Niestety, sama myśl o tym, aby usiąść i napisać wiersz, może być niezwykle onieśmielająca i dlatego tak niewielu z nas faktycznie tego próbuje.
Pozwalamy, aby te małe, codzienne chwile inspiracji odpłynęły, nie dając im szansy, aby stały się słowami, które żyją wiecznie.
Ale kiedy już nauczysz się kilku podstaw poezji, przekonasz się, że dzięki praktyce każdy może zostać poetą.
Na początku prawdopodobnie nie będzie to łatwe i możesz nawet nie polubić tego, co napiszesz, ale nawet w najgorszym przypadku będziesz mieć doskonałą bazę, na której możesz budować swoje umiejętności.
Wskazówki dotyczące pisania poezji
Chociaż nie ma idealnego przepisu na świetny wiersz, te dziesięć kroków pomoże Ci dobrze zacząć.
1. Znajdź inspirację w zwyczajności
Jeśli chcesz spróbować swoich sił w poezji, ale nie do końca wiesz, o czym pisać, nie martw się.
Podobnie jak w przypadku każdego rodzaju kreatywnego pisania, nie musisz szukać dalej niż miejsca, rzeczy i ludzie w swoim codziennym życiu, aby znaleźć inspirację.
Możesz pisać o swoim podwórku, dniu na plaży, wspomnieniu o swojej mamie – Twoje możliwości są nieograniczone i nie ma „złych” tematów.
Ważne jest, aby Twój temat był przystępny dla czytelnika. Znajdź coś uniwersalnego — coś, z czym każdy może się utożsamić lub zrozumieć — i nadaj temu kreatywny charakter.
2. Poznaj swój cel
Zadaj sobie pytanie, dlaczego piszesz wiersz. Czy chodzi o uchwycenie wyjątkowej chwili na zawsze? Opisać piękno natury czy istotę człowieka? Czy chcesz, aby czytelnicy śmiali się, płakali, myśleli lub poczuli inspirację?
Przed rozpoczęciem pierwszej wersji roboczej określ jasny cel. Tworząc każdy werset, pamiętaj o swoim celu — każda linijka, którą napiszesz, powinna służyć głównemu celowi wiersza.
Posiadanie jasnego celu pomoże Ci również określić, które obrazy i środki literackie będą najlepiej pasować do Twojego wiersza.
3. Rozwijaj mocne obrazy
Prawdopodobnie słyszałeś o znaczeniu pokazywania, a nie opowiadania w literaturze. Ta sama myśl dotyczy poezji.
Zamiast opowiadać czytelnikom o chwili lub doświadczeniu, pokaż im, używając szczegółowych zdjęć. Spraw, aby poczuli się tak, jakby dopiero co weszli z Tobą na scenę i sami mogli wszystko zobaczyć.
Używaj wyrazistych deskryptorów, aby oddziaływać na zmysły czytelników. Nie skupiaj się od razu na ogólnym obrazie ani na ogólnych uczuciach, które chcesz przekazać — opisz, jak coś się czuje, pachnie, brzmi lub smakuje, co pomoże Ci to osiągnąć.
Pamiętaj również, że każde słowo daje szansę na dodanie znaczenia. Możesz przestudiować niektóre z najpopularniejszych symboli w literaturze, aby wybrać obrazy, które dodadzą głębi Twojemu wierszowi.
4. Używaj metafor i porównań
Metafory i porównania to dwa sposoby tworzenia obrazów w tekście bez zwykłego wymieniania przymiotników.
Metafory same w sobie mogą być dość poetyckie, ponieważ bezpośrednio porównują dwa różne przedmioty.
Przykładem metafory jest wyrażenie „miłość jest polem bitwy”.
Gdybyśmy jednak powiedzieli „miłość jest jak pole bitwy”, mielibyśmy do czynienia z porównaniem, które porównuje dwa obiekty za pomocą słów takich jak „jak” lub „jak”.
Obydwa są przydatnymi narzędziami, które mogą pomóc Twoim wierszom w dokonywaniu porównań i sugerowaniu dodatkowej głębi.
5. Unikaj frazesów
Banał to fraza lub myśl, która jest nadużywana i nie wnosi oryginalnej myśli.
Chociaż porównania i metafory są niezwykle przydatnymi narzędziami, niektóre z nich stały się również banałami.
Na przykład:
Bez okularów Velma była ślepa jak nietoperz.
Kiedy Dawid był głodny, mógł jeść jak świnia.
Ale stereotypy nie ograniczają się tylko do nadużywanych zwrotów. Być może zauważyłeś, że wiele filmów i książek powtarza te same nudne tematy, które widziałeś już dziesiątki razy. Staraj się nie robić tego samego w swojej poezji.
Aby uniknąć stereotypów, pisz o tym, co tylko Ty możesz. Przeprowadź burzę mózgów, tworząc listę pomysłów w oparciu o swoje doświadczenia lub tematy, co do których czujesz się bardzo mocno.
Jeśli potrafisz ubrać swoje uczucia i doświadczenia w słowa bez ponownego używania wyrażeń lub motywów wycinanych z ciastek, właśnie o tym powinieneś pisać.
6. Używaj konkretnego języka
Konkretne słowa opisują rzeczy, które możemy poczuć lub wyczuć, podczas gdy język abstrakcyjny opisuje pojęcia lub uczucia.
Problem z językiem abstrakcyjnym polega na tym, że wiele pojęć i uczuć ma różne znaczenia dla różnych ludzi.
Na przykład zdanie „Sarah była szczęśliwa, że to był piękny dzień” zawiera słowa abstrakcyjne.
Jaki jest piękny dzień? Zapytany indywidualnie, każdy z nas prawdopodobnie podałby inną definicję.
Bardziej konkretnym przykładem byłoby:
Serce Sarah przepełniła radość, ponieważ po długiej zimie wreszcie zaświeciło jasne słońce, ptaki zaczęły śpiewać, a delikatna morska bryza muskała jej twarz.
Z powyższego zdania czytelnicy będą mieli znacznie jaśniejszy obraz tego, jak wygląda „piękny dzień” Sary. Dzięki szczegółom zmysłowym mogą także wyobrazić sobie, co ona widzi, słyszy i czuje.
7. Dąż do minimalizmu
W poezji każde słowo powinno być istotne. Po napisaniu pierwszej wersji roboczej wróć i wytnij wszystkie słowa lub wyrażenia, które nie przyczyniają się do osiągnięcia pierwotnego celu.
Jeśli możesz pozbyć się słowa, nie tracąc emocji ani znaczenia swojego wiersza, to słowo to nie jest konieczne.
Wspominaliśmy, że obrazowość i żywy język są niezbędne w dobrej poezji, ale czasami łatwo dać się ponieść fantazyjnym przymiotnikom.
Ogranicz swój wiersz do słów, które są absolutnie niezbędne. Bycie opisowym nie oznacza dodawania puchu, który można wyrzucić.
8. Rewizja
Kiedy już będziesz miał pierwszą wersję roboczą, odłóż swój wiersz na kilka dni, zanim do niego wrócisz.
(Jeśli spędzasz dni na powtarzaniu tych samych kilku zdań, możesz przeoczyć coś ważnego lub stracić z oczu szerszy obraz.)
Spójrz świeżym okiem na wszystko, co może być mylące lub trudne do zrozumienia dla czytelników. Pamiętaj, że nie czytają w myślach, więc to, że coś jest dla ciebie jasne, nie oznacza, że będzie tak oczywiste dla wszystkich innych.
Spróbuj przeczytać swój wiersz na głos, aby sprawdzić, czy płynie zgodnie z zamierzeniami, a może poproś znajomego, aby go przeczytał i podzielił się swoją opinią. Daj sobie tyle czasu, ile potrzebujesz na proces powtórki – dobra poezja to coś, czego nie można spieszyć.
9. Łam zasady
Bardzo niewielu ludzi wyróżnia się na tyle, aby zostać poetą (lub kimkolwiek innym w przestrzeni sztuki i literatury), robiąc to, co robią wszyscy inni. Bardzo niewiele osób z sukcesem rozpoczyna przygodę z marketingiem, przestrzegając przez cały czas wszystkich podstawowych zasad.
Przez całą swoją karierę poetycką łam zasady. Rozbić konwencje. Napluć w twarz normom. Zwariuj. Większość z tych eksperymentów zakończy się niepowodzeniem, ale kilka może pomóc Ci wyrobić sobie markę. Oczywiście najpierw trzeba poznać wszystkie zasady na zimno. W przeciwnym razie nie będziesz wiedział, które zasady złamać i jak najlepiej je złamać.
10. Pisz bez strachu
Najlepsza poezja mówi to, czego ludzie boją się powiedzieć, i bada emocje, które większość z nas chce udawać, że ich nie ma.
Twoja najlepsza poezja pojawi się, gdy zajmiesz się tematami, doświadczeniami, stylami i motywami, które Cię przerażają. Dotyczy to każdego rodzaju pisarstwa, ale szczególnie dotyczy to poezji. To sposób, w jaki sprawiasz, że ta garść słów jest tak potężna i przekonująca.
Nie bój się porażki. Zbyt wielu poetów nigdy tak naprawdę „nie sięga po to”, ponieważ boją się, że stracą szansę. Zapomnij, że. Lepiej spróbować i ponieść porażkę, niż stchórzyć. Poza tym tworzy świetną historię. Albo nawet świetną inspirację do następnego wiersza.